“Αμερικάνος Μαρξιστής”, όπως λέμε “Αλβανός τουρίστας”

Πριν από μερικά χρόνια πρωτοακούστηκε σαν το πιο σύντομο ανέκδοτο:

Αλβανός τουρίστας”.

Κι άλλα τέτοια θα μπορούσε να επινοήσει κανείς, κι ανάμεσα σ΄αυτά σίγουρα θα ήταν και το “Αμερικάνος Μαρξιστής”.

Ωστόσο οι καιροί αλλάζουν. Πολλοί Αλβανοί κάνουν τουρισμό κι απ΄ότι φαίνεται σήμερα υπάρχουν Αμερικάνοι Μαρξιστές.

Συνάντησα κάποιους στο 23ο Παγκόσμιο συνέδριο φιλοσοφίας όπου έκαναν μερικές διαλέξεις ως ομάδα με το όνομα “Radical philosophy association”.

Στις δύο πρώτες διαλέξεις τους που πήγα, οι αίθουσες ήταν ασφυκτικά γεμάτες από νεαρό κυρίως ακροατήριο.

Ο ένας στόχος των διαλέξεών τους είναι αρκετά εύκολος και τον πετυχαίνουν νομίζω θαυμάσια: αναδεικνύουν τα αδιέξοδα του καπιταλισμού, έχοντας δύο “προνόμια”.

Πρώτον, ότι προηγούνται χρονικά από όλους τους άλλους, αφού αυτοί πρώτοι από τις καπιταλιστικές μητροπόλεις γεύονται την όλο και αγριότερη μετεξέλιξη του καπιταλισμού και δεύτερον ότι είναι “ξεκομπλάριστοι” γιατί κανείς δεν θα τους κατηγορήσει για κομμουνιστικό παρελθόν. Το αντίθετο δηλαδή από τους Ρώσους μαρξιστές που πάντα εμφανίζονται απολογητικοί.

Φαίνεται ότι ένα μεγάλο μέρος της Αμερικανικής κοινωνίας συντρίβεται σε έκταση που είναι πρωτόγνωρη, και κυρίως, συνειδητοποιεί ότι δεν υπάρχει επιστροφή. Παλαιότερα, στη διάρκεια των κρίσεων περίμεναν την “ανάκαμψη”. Σήμερα ξέρουν ότι η ανάκαμψη αυτή δεν τους αφορά: Αφορά μόνο τα χρηματιστήρια, και ίσως κάποιους άλλους δείκτες, αλλά σε καμία περίπτωση τους εργαζόμενους, οι οποίοι είναι όλο και πιο κακοπληρωμένοι, με αβέβαιη και μερική απασχόληση, ενώ το κόστος ζωής εκτοξεύεται από την διάλυση του κοινωνικού κράτους και το κόψιμο των κοινωνικών παροχών. Σήμερα, μια Αμερικανική οικογένεια με δύο παιδιά, και με εισόδημα 80.000 $ ετησίως είναι στο όριο της φτώχειας. Ακόμη και οι περισσότεροι “καλοπληρωμένοι” εργαζόμενοι είναι βαθιά χρεωμένοι. Αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο σε μια χώρα όπου το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού έχει το 40% του πλούτου και το φτωχότερο 80% λιγότερο από το 17% του πλούτου.

Επίσης, “σοκ και δέος” έχει προκαλέσει η πρόσφατη απόφαση εγκατάλειψης του Ντιτρόιτ. Σήμερα μπορεί κάποιος με 1 δολάριο να αγοράσει ένα σπίτι στο Ντιτρόιτ αλλά κανείς δεν αγοράζει. Το Τσερνομπίλ ερήμωσε από ένα πυρηνικό ατύχημα, και το Ντιτρόιτ, επί της ουσίας, επειδή δεν ήταν ανταγωνιστικό. “Ο σώζων εαυτόν σωθήτω”…

Τι προτείνουν οι Αμερικανοί Μαρξιστές του “Radical philosophy association” ?

Πολύ χοντρικά, κι όσο μπορεί να το προσεγγίσει κανείς μέσα από κάποιες σύντομες διαλέξεις, προτείνουν κάτι που ονομάζουν “market socialism”. Τι είναι αυτό:

Τρία βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού είναι:

  • Ιδιωτική ιδιοκτησία τω μέσων παραγωγής. Κεφάλαιο σε ιδιωτικά χέρια

  • Οικονομία της αγοράς

  • Μισθωτή εργασία

Στην ΕΣΣΔ άλλαξαν τα δύο πρώτα αλλά όχι το τρίτο. Εκεί είχαμε:

  • Κρατική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής

  • Κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας

  • Διατήρηση της μισθωτής εργασίας.

Ο “σοσιαλισμός της αγοράς” προτείνει

  • Κρατική – κοινωνική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Δεν υπάρχουν ιδιωτικά κεφάλαια. Το κράτος αποφασίζει για τις επενδύσεις

  • Οικονομία της αγοράς, γιατί ο κεντρικός σχεδιασμός “δεν δουλεύει”.

  • Επιχειρήσεις που ανήκουν στους εργαζόμενους. Οι εργαζόμενοι δεν παίρνουν μισθό αλλά συμμετέχουν στα κέρδη της επιχείρησης στην οποία δουλεύουν.

Φυσικά εδώ προκύπτουν τεράστια πρακτικά ερωτήματα που δεν μπόρεσαν να τεθούν. Ωστόσο, αυτή η βασική τοποθέτηση, φαίνεται να υποστηρίζεται και από τον Ricky Wolf που είχε έλθει στην Ελλάδα παλαιότερα, και παρότι έχει αρκετές διαφορές από την προσέγγιση της “περιεκτικής δημοκρατίας” του Φωτόπουλου, ωστόσο είναι μια εναλλακτική που προσπαθεί να απαντήσει στους ίδιους προβληματισμούς.

Κατά τα άλλα πιστεύουν ότι ο Marx είναι επίκαιρος όσο ποτέ, και θα παραμένει όσο υπάρχει καπιταλισμός. Προσπαθούν να καθαρίσουν τον Marx, από τον δογματικό μαρξισμό, και να καλύψουν εκείνο που κυρίως λείπει:

Φαίνεται ότι ο Marx είχε αντλήσει αρκετή αυτοπεποίθηση από τον Hegel, και δεν τον απασχόλησε τόσο πολύ η μετάβαση από τον καπιταλισμό στο κομμουνισμό. Θεωρούσε ότι τα πράγματα, με κάποιον τρόπο, θα γίνουν. Σημερινό καθήκον κάθε μαρξιστή είναι να απαντήσει στο πρόβλημα της μετάβασης, του “transition”, που λένε.

Τώρα, αυτό το “transition” έχει δύο βασικά σκέλη:

  • Transition of power

  • Transition of the people

Το 2ο σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξει το πρότυπο ζωής και αξιών που έχει επικρατήσει σήμερα, δηλαδή να ξεπεραστεί ο καταναλωτισμός, ο ανταγωνισμός και να πιστέψει ο κόσμος ότι μια “ζωή που αξίζει να τη ζείς” είναι διαφορετική από τη σημερινή. Αυτό είναι και το πιο δύσκολο.

Δεν συνεχίζω, αν μου πέσει στα χέρια κάποια από τις ομιλίες θα τη μεταφράσω και θα την ανεβάσω. Σημειώνω όμως ότι οι Αμερικανοί αυτοί είναι πολύ φιλικοί και ανεκτικοί με κάθε κίνημα, ακόμη και μη μαρξιστικό, που αμφισβητεί τη σημερινή τάξη πραγμάτων. Έτσι, φεμινιστικά, οικολογικά, ανθρωπιστικά, κλπ κινήματα θεωρούνται φιλικά και η ενδυνάμωσή τους είναι προϋπόθεση της ανατροπής. Εντελώς αντίθετα από εμάς εδώ που οι παραμικρές διαφορές είναι αντικείμενα “καταγγελίας” και αιτίες αλληλοπεριφρόνησης.

Τέλος, πέρα από τους Μαρξιστές Αμερικανούς, υπήρχαν κάποιοι “ριζοσπαστικοποιημένοι” φιλελεύθεροι, όπως η εκπληκτική Kristin Shrader – Frechette, η οποία έφτανε σε ομοίως τσεκουράτα συμπεράσματα και προτάσεις μέσα από έναν μη-μαρξιστικό τρόπο σκέψης, εμπλουτισμένο όμως με ισχυρά ηθικά προτάγματα.

Αν λοιπόν, μου έμεινε κάτι από το 23ο συνέδριο είναι αυτό:

Πρέπει να είμαστε πιο ανοικτοί και φιλικοί σε τρόπους σκέψης διαφορετικούς από τους δικούς μας, αν οι προθέσεις του συνομιλητή μας είναι καλές κι αν φτάνουμε στο ίδιο πρακτέο.

Advertisements
This entry was posted in Οι πιο πρόσφατες αναρτήσεις, Φιλοσοφικά Άρθρα. Bookmark the permalink.

2 Responses to “Αμερικάνος Μαρξιστής”, όπως λέμε “Αλβανός τουρίστας”

  1. ο richard wolff ειναι ο πιο διασημος αυτην την στιγμη μαρξιστης στις ΗΠΑ. Πως εγινε μαρξιστης; ισως δεν ειναι τυχαιο, η μητερα του Γαλλιδα και ο πατερας του Γερμανος που εφυγαν λογω Β’ΠΠ. Ειναι πολυ αξιολογος, βγαινει συχνα στο Russia Today (παγκοσμιο δορυφορικο καναλι), κανει μηνιαιες επισκοπησεις της παγκοσμιας οικονομιας σε δικα του βιντεο. Για περισσοτερα στο rdwolff.com

  2. Kostis says:

    Άρα μια ακόμα πιο “light” εκδοχή του σοσιαλισμού της αγοράς θα ήταν εθνικοποίηση τραπεζών και επενδυτικών funds αλλά όχι των μέσων παραγωγής (τι γίνεται όμως με τις επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν κεφάλαιο; ). Ένα καλό παράδειγμα (και μάλιστα από τις ΗΠΑ) είναι η επιτυχής χρηματοδότηση της Tesla Motors από την αμερικανική κυβέρνηση, επένδυση που στην πράξη δημιούργησε την αγορά των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Στον αντίποδα τα VC Funds αναλώνονται στη χρηματοδότηση ανούσιων Web υπηρεσιών, αναζητώντας το επόμενο Facebook. Το πρόβλημα παρουσιάζεται γλαφυρά στο παρακάτω άρθρο:
    http://jerzygangi.com/why-silicon-valley-funds-instagrams-not-hyperloops/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s