ΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ, O WILT CHAMPERLAIN, ΚΑΙ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΟΥ NOZICK

Παρακολούθησα σήμερα μια καθόλα ενδιαφέρουσα παρουσίαση ενός φιλελεύθερου ομιλητή, δυστυχώς όμως έπεσα για μια ακόμη φορά επάνω σε ένα από τα άθλια επιχειρήματα του Nozick, που οι φιλελεύθεροι τα θεωρούν περίπου σαν αβύθιστες θεωρητικές ναυαρχίδες.
Μη αντέχοντας τον πειρασμό, γράφω ένα μικρό σχόλιο.

 

Το συγκεκριμένο “περίφημο” επιχείρημα του Nozick χρησιμοποιείται στο έργο του “Anarchy, State and Utopia” (1974), και έχει κωδικοποιηθεί ως το επιχείρημα του Wilt Champerlain.
Ο στόχος του Nozick είναι πολλαπλός: θέλει να δείξει ότι η οικονομική ανισότητα, (δηλαδή η ύπαρξη φτωχών και πλουσίων), είναι φυσική, δεν περιέχει το στοιχείο της εκμετάλλευσης, και οποιαδήποτε προσπάθεια αποτροπής της μοιραία περιορίζει την ελευθερία. Για την ιστορία αναφέρω ότι ο Wilt Champerlain (1936 – 1999), ήταν ένας θρύλος του μπάσκετ στις ΗΠΑ.

Το επιχείρημα λέει το εξής:
Ας υποθέσουμε ότι η κατάσταση Κ1 διαμορφώνεται από την επιλογή μας για δίκαιη κατανομή, για παράδειγμα σύμφωνα με την αρχή της αδιαφορίας του Rawls. Ο Wilt Chamberlain είναι ένας δημοφιλής μπασκετμπολίστας και 1 εκατομμύριο άνθρωποι είναι πρόθυμοι να του δώσουν 0,25 USD ο καθένας για να παίξει σε μια σεζόν. Ο Wilt έχει τώρα 250.000 $, (περισσότερα από τον καθένα σε αυτή την κοινωνία).
Η νέα κατανομή είναι η Κ2 και δεν είναι πια μια «δίκαιη κατανομή» όπως η Κ1. Όμως, δεν μπορούμε να την αποκλείσουμε από τη στιγμή που όλοι την προτιμούν από την Κ1. Γι’ αυτό καμία τυποποιημένη δίκαιη κατανομή δεν είναι συμβατή με την ελευθερία. Προκειμένου το κράτος να εξασφαλίσει την παραμονή στην κατάσταση Κ1 πρέπει διαρκώς να παρεμβαίνει στις συναλλαγές που οι πολίτες θέλουν αμοιβαία να κάνουν.

Ο δικός μου σχολιασμός
Το επιχείρημα αυτό έχει την όποια ισχύ μπορεί να έχει, μόνο για όποιον ο καπιταλισμός είναι κάτι το αδιαπραγμάτευτο. Είναι τελείως ανίσχυρο για όποιον σκέφτεται “out of the box” και είναι ανοιχτός να δεχτεί εναλλακτικούς τρόπους οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης. Το επιχείρημα προσπαθεί να υπερασπιστεί την οικονομική ανισότητα, εντός ενός συστήματος που βασίζεται σε αυτή. Στην ουσία, οι αποδέκτες του είναι οι “μετριοπαθείς” ή κεϋνισιανίζοντες φιλελεύθεροι. Για εμάς τους υπόλοιπους δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι ο αθλητισμός είναι εμπόρευμα. Εμπόρευμα γίνεται εντός του καπιταλισμού. Θεωρώ εύλογο ότι ο ύψους 2:16 Wilt Champerlain θα έπαιζε μπάσκετ, (επειδή το γούσταρε), και ο κόσμος θα πήγαινε να τον δει, ακόμη και σε ένα διαφορετικό σύστημα όπου ο αθλητισμός θα ήταν είτε απλή διασκέδαση, είτε μια ημι-επαγγελματική δραστηριότητα με έναν συμβατικό μισθό. Όπως για παράδειγμα, έπαιζαν μπάσκετ ο Μπέλοφ, ή ο Νταλιμπάγκιτς. Σε κάθε κοινωνία από την αρχαιότητα ακόμη, οι αθλητές κερδίζουν την αναγνώριση και τον θαυμασμό, και δεν χρειάζονται περισσότερα κίνητρα για να αγωνιστούν.
Ούτε, θεωρώ, ότι ο Μότσαρτ ή ο Μπετόβεν θα έγραφαν καλύτερη μουσική αν ήξεραν ότι υπήρχε η πιθανότητα να γίνουν εκατομμυριούχοι. Ήταν μουσικοί που απλώς επιβίωναν, αλλά το πραγματικό κίνητρο της καλλιτεχνικής τους δημιουργίας ήταν άλλο. Και δεν χρειάστηκε να τους “χρυσώσει” η κοινωνία για να απολαύσει τη μουσική τους.
Άρα, υπάρχει τρόπος ο αθλητής, ή ο καλλιτέχνης να λειτουργήσουν και να συγκινήσουν τον κόσμο, χωρίς να χρειαστεί “να τα πάρουν”.

Αλλά η κυρίως αθλιότητα του επιχειρήματος του Nozick, είναι άλλη:
Στον καπιταλισμό, ο τυπικός πλούσιος, είναι κάποιος που έχει μερικές εκατοντάδες ή χιλιάδες εργαζόμενους να δουλεύουν για αυτόν. Είναι ο επιχειρηματίας. Αυτός είναι το είδος του πλούσιου που παίζει τον αποφασιστικό ρόλο στον καπιταλισμό, γιατί πλουτίζει μέσω μιας εξαιρετικά άνισης κατανομής του παραγόμενου πλούτου. Ο Nozick, για να αποφύγει να μπει στη συζήτηση περί “εκμετάλλευσης” σε αυτό το σημείο του βιβλίου του, αγνοεί τον τυπικό πλούσιο του καπιταλισμού και εστιάζει στον εξωτικό πλούσιο – θαύμα της φύσης, που μέσω του αθλητισμού, ή της καλλιτεχνικής δημιουργίας μπορεί να πλουτίσει. Και το κάνει αυτό, γιατί αυτός είναι το είδος του πλούσιου που “παράγει” μόνος του, χωρίς εργάτες δηλαδή, και πλουτίζει από πολύ μικρές “συνδρομές” όλων μας, έτσι που να μην μας ενοχλεί, και που επιπρόσθετα, σχετίζονται με τη “διασκέδασή” μας. Ταυτόχρονα είναι ένα είδωλο και παράδειγμα προς μίμηση: “Παίξε κι εσύ μπάσκετ σαν τον Γκάλη και γίνε πλούσιος. Τι διαμαρτύρεσαι για τους άλλους αφού είσαι άχρηστος ?”

Ο Nozick έχει κι άλλα παρόμοια “περίφημα” επιχειρήματα, με γαμπρούς και νύφες για παράδειγμα, για να δείξει ότι κανείς σε μια κοινωνία ανισότητας δεν δικαιούται να υποστηρίζει ότι εξαναγκάζεται σε ασύμφορες επιλογές λόγω της ανάγκης στην οποία έχει περιπέσει, αλλά αυτά ίσως τα πιάσω μια άλλη φορά.

Advertisements
This entry was posted in Οι πιο πρόσφατες αναρτήσεις, Φιλοσοφικά Άρθρα. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s