ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΜΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Η θεωρία του IMMANUEL WALLERSTEIN για το καπιταλιστικό κοσμοσύστημα 

Απέναντι στην ατελή και αποσπασματική κατανόηση του κόσμου που προκύπτει από την εικόνα που δίνουν τόσο τα ΜΜΕ όσο και πολλοί διανοούμενοι, με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε διαρκώς προ εκπλήξεων, η ανάλυση κοσμοσυστημάτων επιχειρεί μια ολιστική προσέγγιση της παγκόσμιας ιστορίας και της κοινωνικής αλλαγής.

Καταργεί τη διάκριση μεταξύ ιστορίας, κοινωνιολογίας, οικονομικής θεωρίας και πολιτικής και επιλέγει ως «μονάδα ανάλυσης», όχι τα κράτη αλλά τα ιστορικά συστήματα.

Η πιο γνωστή εκδοχή ανάλυσης κοσμοσυστημάτων είναι εκείνη του Immanuel Wallerstein για τον καπιταλισμό. Εν μέρει αναθεωρεί κι εν μέρει συμπληρώνει την αντίστοιχη μαρξιστική ανάλυση, για παράδειγμα, αμφισβητεί την ιδέα «των σταδίων» και της προόδου, ενώ δίνει έμφαση στη σχέση πυρήνα – περιφέρειας εντός της καπιταλιστικής κοσμο-οικονομίας κι εμπλουτίζει με ιστορικά και κοινωνιολογικά στοιχεία την αφήγησή της. Επιπλέον, αφού ο καπιταλισμός αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη ιστορικό σύστημα και όχι ως το τέλος της ιστορίας, η αποδόμησή του θεωρείται όχι μόνο βέβαιη αλλά και σε ραγδαία εξέλιξη  χωρίς όμως να γνωρίζουμε ακόμη τι θα τον διαδεχθεί

Σε αυτή τη σειρά των 7 συναντήσεων, που θα ξεκινήσουν την Πέμπτη, 8 Δεκ. 2016  θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τα σημαντικότερα σημεία αυτής της θεωρίας και να συζητήσουμε τα ζητήματα που ανοίγει.

Ανάμεσα στα θέματα που θα μας απασχολήσουν θα είναι:

  • Οι ιστορικές καταβολές των κοινωνικών επιστημών και η εμφάνιση της ανάλυσης κοσμοσυστημάτων.
  • Οι ιδεολογίες της νεωτερικότητας: Συντηρητισμός, Φιλελευθερισμός, Ριζοσπαστισμός
  • Οι ιστορικοί τρόποι παραγωγής: Αμοιβαιοκρατικά μικροσυστήματα, αναδιανεμητικές κοσμοκρατορίες, καπιταλιστική κοσμο-οικονομία
  • Η σχέση πυρήνα – περιφέρειας στην παγκόσμια οικονομία και οι κύκλοι κοντράτιεφ
  • Κυκλικές διακυμάνσεις και πάγιες τάσεις στον Καπιταλισμό
  • Οι σχέσεις κράτους και κεφαλαίου στην εποχή της παγκοσμιοποίησης
  • Τάξεις, ταυτότητες (ομάδες κύρους) και ο ρόλος τους στις σύγχρονες κοινωνίες
  • O «οικουμενισμός» ως ιδεολογία του κυρίαρχου και η «ιδιαιτερότητα» ως ιδεολογία του αμυνόμενου
  • Η κατάρρευση του φαντασιακού της ανάπτυξης και η ανάγκη για μια νέα προοπτική

Για ολόκληρο το πρόγραμμα της Εταιρείας Διαπολιτισμικών Σπουδών δείτε εδώ:

http://ediasp.blogspot.gr/p/blog-page_28.html

Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

Ολυμπιακοί του Rio 2016: Μερικές σκέψεις

Βεβαίως, οι Ολυμπιακοί αγώνες αλλάζουν, δεν δεσμεύονται από το αρχαίο αθάνατο πνεύμα, που υποτίθεται ότι αναβιώνουν. Προϊόντα κι αυτοί ενός συγκεκριμένου πολιτισμού, όχι μόνο αναπαράγουν τις αξίες και τα μοτίβα του, αλλά πολλές φορές προηγούνται δείχνοντάς μας τάσεις του μέλλοντος.

Αθλητές, πατρίδες και σημαίες

Είναι ολοφάνερο ότι η στενή σχέση αθλητή – πατρίδας του παρελθόντος έχει διαρραγεί. Μέχρι πριν λίγες Ολυμπιάδες, οι αθλητές ήταν “εθνικοί”, και “ερασιτέχνες” δηλαδή προϊόντα μιας κρατικής προσπάθειας, με εθνικούς προπονητές, και κρατικά αθλητικά κέντρα, ενώ οι ίδιοι οι αθλητές επαγγελματικά, εμφανίζονταν σε δύο παραλλαγές: είτε ήταν στρατιωτικοί, αστυνομικοί, ταχυδρόμοι, ή υπάλληλοι άλλων δημοσίων οργανισμών, πράγμα που ίσχυε για τις περισσότερες χώρες, είτε ήταν “φοιτητές με υποτροφία”, κυρίως στις ΗΠΑ. Continue reading

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Μια κουβέντα για τον Επίκουρο

Στις 28/4/2016,  σε έναν κύκλο φίλων, (λίγο – ως πολύ), στο παλιό μεταξουργείο Σπάρτης

εδώ:

κι εδώ:

Ευχαριστώ την ομάδα activate_now

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Μαρξισμός – Κεϋνσιανισμός – Νεοφιλελευθερισμός

Συχνά η ενασχόληση με τα καθημερινά, πιεστικά, κι επείγοντα ζητήματα δεν αφήνει χρόνο και διάθεση για στοχασμό σε μια ευρύτερη χρονική κλίμακα που θα μας έδινε τη μεγάλη εικόνα και θα μας προσανατόλιζε. Ένας τέτοιος γενικός προσανατολισμός αν και δεν μπορεί να μας υπαγορεύσει άμεσα τι να κάνουμε, αφού στις ήδη διαμορφωμένες συνθήκες ελάχιστα περνάν πλέον από το χέρι μας, θα μπορούσε ωστόσο να βοηθήσει την κατανόησή μας σχετικά με το ποιά είναι η κατάσταση σήμερα, να επιτρέψει μια εκτίμηση για το που φαίνεται να πηγαίνουμε στο εγγύς μέλον, να διαλύσει αυταπάτες κι ενοχές, και να φέρει ίσως τη σύγκλιση των επιθυμιών όσων κατανοούμε ότι η κοινή μας μοίρα θα μπορούσε να είναι και διαφορετική. Continue reading

Posted in Οικονομικά Άρθρα, Uncategorized | Leave a comment

Η φιλοσοφία μιλάει ΠΑΝΤΑ για την κοινωνία

Με αφορμή μια συζήτηση στο Dasein Lab με τον Φώτη Τερζάκη

………………………………………………………………………….
Στο ακαδημαϊκό περιβάλλον η κοινωνική φιλοσοφία ωθείται όλο και περισσότερο στο περιθώριο. Μια μιατιά στα συνέδρια που γίνονται, τα προγράμματα των πανεπιστημιακών σπουδών, αλλά και τις διάφορες διαλέξεις αρκεί για να το επιβεβαιώσει. Σκοπός μου δεν είναι να εξετάσω τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό, αλλά να υποστηρίξω ότι σε ένα βαθύτερο επίπεδο, κάθε φιλοσοφία μιλάει για την κοινωνία.

Continue reading

Posted in Uncategorized | 5 Comments

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΚΕΥΝΣ

Τι συμβαίνει με την οικονομία; Γιατί σε μια εποχή που η τεχνολογία έχει φτάσει σε υψηλότατο επίπεδο και οι πόροι αφθονούν, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ακόμη και των ανεπτυγμένων χωρών βυθίζεται στη φτώχεια ; Γιατί η ισορροπία του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος απαιτεί διαρκείς παρεμβάσεις και παρόλα αυτά παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη;
Στην Ελλάδα, η δημόσια συζήτηση, κατά περιόδους, περιστρέφεται γύρω από το ύψος του χρέους και του ελλείμματος, γύρω από τα ισοδύναμα και το αν θα εκταμιευθεί η επόμενη δόση, όπως παλαιότερα περιστρεφόταν γύρω από τα spreads, και τις αξιολογήσεις των οίκων. Για να βγούμε από την κρίση προτείνονται «καινοτόμες δράσεις» και προσέλκυση «επενδυτών», απόδειξη επιτυχίας θα είναι η «επιστροφή στις αγορές», κλπ.
Μπορούμε σε αυτό το επιφανειακό / δημοσιογραφικό επίπεδο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει και τι θα συνιστούσε μια διέξοδο; Μπορούμε να διακρίνουμε τα συμπτώματα από τις αιτίες; μπορούμε να καταλάβουμε πως λειτουργεί στην ολότητά του το οικονομικό σύστημα;
Προφανώς δεν μπορούμε, γιατί τα πάντα αντιμετωπίζονται σαν τεχνικά ζητήματα οικονομικής διακυβέρνησης εντός ενός πλαισίου που το ίδιο δεν αμφισβητείται.

Θα μπορούσαμε όμως να εμβαθύνουμε ακολουθώντας τη σκέψη εκείνων που κινήθηκαν είτε στα όρια, είτε εκτός της λογικής του οικονομικού συστήματος που λέγεται καπιταλισμός, υποβάλλοντάς το σε διεξοδική ανάλυση και κριτική. Παρά τα χρόνια που πέρασαν και τις αλλαγές που συντελέστηκαν, η κριτική τους όχι μόνο παραμένει επίκαιρη, αλλά και εξηγεί την εξέλιξη του καπιταλιστικού συστήματος στις μέρες μας.
Σε μια σειρά 10 συναντήσεων που ξεκινάνε στις 12/1/2016 και θα γίνουν στα γραφεία της Εταιρείας Διαπολιτισμικών Σπουδών, θα προσεγγίσουμε την οικονομική σκέψη των Μαρξ και Κέυνς. Θα δούμε τα σημεία σύγκλισής τους αλλά και τις τεράστιες αποκλίσεις τους, έτσι που μόνο κατά συνθήκη να μπορεί ένα κεϋνσιανό πρόγραμμα να θεωρηθεί αριστερό.

Το συνολικό πρόγραμμα της Εταιρείας Διαπολιτισμικών Σπουδών εδώ

Όποιος ενδιαφέρεται για τις συναντήσεις αυτές, αλλά προβληματίζεται από το ύψος της της οικονομικής συμμετοχής, επικοινωνεί μαζί μου στο: nikosprogoulis@yahoo.gr

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Τι σημαίνει Ανάπτυξη, τι σημαίνει Παραγωγική Ανασυγκρότηση

Πως πρέπει να καταλάβουμε αυτές τις έννοιες για να προσανατολιστούμε στην παρούσα συγκυρία.
Εδώ και δεκαετίες η “ανάπτυξη” έχει περάσει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο, και στα μνημονιακά χρόνια προστέθηκε η “παραγωγική ανασυγκρότηση”. Η θετική αίσθηση που προκαλούν οι όροι αυτοί, μετριάζεται από τη σύγχυση που τούς συνοδεύει, διότι μπορεί να σημαίνουν πολύ διαφορετικά πράγματα. Continue reading

Posted in Οικονομικά Άρθρα | Tagged , | 2 Comments